AI Act 2026: wat moet je als Belgische KMO nu concreet doen?

Je hebt het de voorbije maanden vast voorbij zien komen: de AI Act verandert grondig in 2026. Niet doordat de wet zachter wordt, maar doordat Europa in mei 2026 een akkoord sloot, de zogenaamde Digital Omnibus, dat de tijdlijn herschikt. Voor een Belgische KMO betekent dat vooral dit: een deel van de zwaarste verplichtingen schuift op naar 2027 en 2028, maar een aantal regels gelden nu al, of vanaf 2 augustus 2026. Dit artikel zet op een rij wat je vandaag echt moet weten, zonder juridisch jargon.

Wat veranderde er in mei 2026?

Op 6 mei 2026 bereikten het Europees Parlement en de lidstaten een voorlopig politiek akkoord over de Digital Omnibus voor AI. Daarin werd beslist om de deadline voor "hoogrisico" AI-systemen te verschuiven. Die verplichtingen zouden oorspronkelijk op 2 augustus 2026 ingaan, maar komen er nu gefaseerd: pas op 2 december 2027 voor de meeste hoogrisico-systemen (Annex III, denk aan AI in HR, kredietbeoordeling of medische toepassingen), en pas op 2 augustus 2028 voor AI die ingebouwd zit in gereguleerde producten (Annex I, zoals machines of medische apparatuur). De formele publicatie in het Europees Publicatieblad wordt verwacht vóór 2 augustus 2026 ( VBO-FEB).

Belangrijk: dit is uitstel, geen afstel. En de meeste Belgische KMO's die met AI-telefonie, chatbots of automations werken, vallen sowieso niet onder die hoogrisico-categorie. Wat wél al geldt, is minstens zo relevant.

Wat geldt nu al, ook voor jouw KMO

Een paar verplichtingen uit de AI Act staan los van het uitstel en zijn nu al van kracht:

✓Verboden praktijken zijn sinds 2 februari 2025 verboden. Denk aan social scoring, manipulatieve AI die kwetsbaarheden misbruikt, of ongerichte gezichtsherkenning op basis van internetbeelden.
✓AI-geletterdheid (artikel 4) is sinds diezelfde datum een verplichting: bedrijven moeten hun personeel voldoende kennis geven om AI-systemen verantwoord te gebruiken. Voor een KMO betekent dit vooral dat je documenteert wie welke AI-tools gebruikt en waarvoor.
✓Verplichtingen voor aanbieders van general-purpose AI-modellen, zoals de makers van grote taalmodellen, gelden sinds 2 augustus 2025.
✓Transparantieverplichtingen gaan in vanaf 2 augustus 2026. Een AI-chatbot of AI-telefonist moet dan duidelijk maken dat de gebruiker met AI communiceert, en AI-gegenereerde content moet herkenbaar gelabeld worden. We schreven daar al eerder een uitgebreid artikel over specifiek voor AI-telefonie: AI Act artikel 50. Diezelfde logica geldt voor je chatbot.
✓Watermerking van AI-gegenereerde beelden en audio krijgt een verlengde overgangsperiode tot 2 december 2026 voor bestaande systemen (Gibson Dunn).

"De transparantieplicht, niet de hoogrisico-regels, is voor de meeste KMO's het onderdeel dat er in 2026 echt toe doet."

Wat is uitgesteld, en tot wanneer

Als je wél overweegt om AI in te zetten voor bijvoorbeeld sollicitatiescreening, kredietbeoordeling of andere gevoelige beslissingen, heb je nu meer tijd om je voor te bereiden:

✓Hoogrisico AI-systemen (Annex III): verplichtingen vanaf 2 december 2027 in plaats van 2 augustus 2026.
✓AI ingebouwd in gereguleerde producten (Annex I): verplichtingen vanaf 2 augustus 2028 in plaats van 2 augustus 2027.
✓Nationale regelgevende zandbakken (sandboxes) moeten uiterlijk in augustus 2027 operationeel zijn, zodat bedrijven er in een gecontroleerde omgeving mee kunnen experimenteren.

Er kwam ook een nieuw verbod bij: AI-systemen die niet-consensuele intieme beelden of materiaal van seksueel misbruik van kinderen genereren, met een overgangsperiode tot 2 december 2026.

De KMO-drempel: wie valt onder de lichtere regels?

Een tweede belangrijke wijziging uit het akkoord is de verruiming van de KMO-vrijstellingen. Waar de lichtere regels voorheen voor een kleinere groep golden, geldt de uitzondering nu voor bedrijven tot 750 werknemers. Voor het overgrote deel van de Belgische KMO's en zelfstandigen verandert dat weinig aan de praktijk, maar het betekent wel minder administratieve lasten en meer tijd om je in orde te stellen dan aanvankelijk gepland.

5 concrete stappen die je deze maand al kan zetten

Je hoeft niet op de definitieve tekst in het Publicatieblad te wachten om vooruitgang te boeken:

Breng in kaart welke AI-tools je vandaag gebruikt. Van je AI-telefonist tot ChatGPT voor marketingteksten: één overzicht is de basis van elke compliance-oefening.
Check of je chatbot en telefonist zich kenbaar maken als AI. Dit is sinds 2 augustus 2026 verplicht en meestal in enkele minuten aan te passen.
Zorg dat klantendata op Europese servers staat. Dat is geen AI Act-vereiste op zich, maar wel een GDPR-basis die elke AI-toepassing raakt.
Documenteer wie AI gebruikt en waarvoor. Een simpel intern document volstaat om aan de AI-geletterdheidsplicht te voldoen.
Wacht met hoogrisico-toepassingen tot je zeker bent. Overweeg je AI voor bijvoorbeeld aanwervingen, wacht dan gerust tot de regels definitief vastliggen voor je investeert.

Wil je weten of je huidige AI-opzet al voldoet? Dat is een gesprek van 15 minuten waard, geen dagvullend traject.

Veelgestelde vragen

Is de AI Act nu uitgesteld of afgeschaft?

Uitgesteld, niet afgeschaft. Alleen de deadlines voor hoogrisico AI-systemen schuiven op, naar december 2027 en augustus 2028. Verboden praktijken, AI-geletterdheid en de transparantieplicht blijven gewoon volgens het oorspronkelijke schema gelden.

Moet mijn AI-telefonist of chatbot al zeggen dat het AI is?

Ja, vanaf 2 augustus 2026 is dat verplicht volgens artikel 50 van de AI Act. Lees ons artikel over AI Act artikel 50 voor AI-telefonie voor de praktische uitwerking.

Valt mijn KMO onder de lichtere regels?

Bedrijven tot 750 werknemers vallen onder de verruimde KMO-uitzonderingen uit het Digital Omnibus-akkoord. Zowat elke Belgische KMO en zelfstandige zit daar dus onder.

Wanneer wordt dit allemaal officieel?

De formele publicatie in het Europees Publicatieblad wordt verwacht vóór 2 augustus 2026, na de goedkeuring van het voorlopige akkoord van 6 mei 2026.